OPIS DZIAŁALNOŚCI
Rada gminy jest organem stanowiącym i kontrolnym gminy. Skład rad gmin określa art.17 ustawy o samorządzie gminnym. W skład rady wchodzą radni w liczbie: 1) piętnastu w gminach do 20.000 mieszkańców, 2) dwudziestu jeden w gminach do 50.000 mieszkańców, 3) dwudziestu trzech w gminach do 100.000 mieszkańców, 4) dwudziestu pięciu w gminach do 200.000 mieszkańców oraz po trzech na każde dalsze rozpoczęte 100.000 mieszkańców, nie więcej jednak niż czterdziestu pięciu radnych.
Organizację wewnętrzną oraz tryb pracy rad gmin określają statuty gminy. Uchwalanie statutu należy do wyłącznej właściwości rady gminy.
Rada gminy rozpatruje i rozstrzyga w formie uchwał wszystkie sprawy należących do jej kompetencji, określone art.18 ustawy o samorządzie gminnym oraz w innych ustawach i przepisach wykonawczych. Do wyłącznej właściwości rady gminy należy: uchwalanie budżetu gminy, rozpatrywanie sprawozdania z wykonania budżetu oraz podejmowanie uchwały w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium z tego tytułu. Budżet gminy jest rocznym planem jej dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów gminy, a także przychodów i wydatków zakładów budżetowych oraz funduszy celowych gminy. Budżet jest uchwalany w formie uchwały na rok budżetowy. Podstawowe zasady i terminy obowiązujące na etapie projektowania i uchwalania budżetu uregulowane zostały w ustawie o samorządzie gminnym i ustawie o finansach publicznych, natomiast procedurę uchwalania budżetu oraz szczegółowość materiałów towarzyszących projektowi budżetu określa rada. Wykonywanie budżetu należy do wójta i wymaga opracowania, w ciągu 21 dni od uchwalenia budżetu, układu wykonawczego, przedstawiającego dochody i wydatki budżetu w podziale na działy, rozdziały i paragrafy klasyfikacji budżetowej. Zmian w budżecie, w ramach ustawowych uprawnień, dokonuje rada gminy i wójt. W ramach swoich uprawnień wójt może dokonywać zmian w planie dochodów i wydatków budżetowych polegających na zmianach planu dochodów i wydatków związanych ze zmianami kwot dotacji celowych oraz polegających na zmianach w planie dochodów wynikających ze zmian kwot subwencji, a także na przenoszeniu wydatków z rezerw budżetowych. Inne zmiany w planie wydatków budżetu mogą być dokonywane przez wójta tylko na podstawie upoważnienia udzielonego przez radę gminy. Upoważnienie to nie może obejmować przeniesień wydatków między działami klasyfikacji budżetu. Rada gminy ma prawo pozyskiwania dochodów własnych, do których zalicza się między innymi dochody stanowiące wpływy z podatków i opłat ustalanych i pobieranych na podstawie odrębnych ustaw. Rada gmina nie ma uprawnień jednak do ustalania podatków stanowiących jej dochody. Posiada natomiast uprawnienia do decydowania o wielkości wpływów z tytułu podatków i opłat lokalnych (podatek od nieruchomości, podatek rolny, podatek leśny, podatek od środków transportowych, podatek od posiadania psów, opłata targowa, opłata miejscowa, opłata administracyjna.
Ponadto do wyłącznej właściwości rady gminy należą: 1) uchwalanie statutu gminy, 2) ustalanie wynagrodzenia wójta, stanowienie o kierunkach jego działania oraz przyjmowanie sprawozdań z jego działalności, 3) powoływanie i odwoływanie skarbnika gminy, który jest głównym księgowym budżetu, oraz sekretarza gminy - na wniosek wójta, 4) uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, 5) uchwalanie programów gospodarczych, 6) ustalanie zakresu działania jednostek pomocniczych, zasad przekazywania im składników mienia do korzystania oraz zasad przekazywania środków budżetowych na realizacjê zadań przez te jednostki, 7) podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach, 8) podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy tj. określania zasad nabycia, zbycia i obciążenia nieruchomości gruntowych oraz ich wydzierżawiania lub najmu na okres dłuższy niż trzy lata, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej; do czasu określenia zasad wójt może dokonywać tych czynności wyłącznie za zgodą rady gminy, emitowania obligacji oraz określania zasad ich zbywania, nabywania i wykupu przez wójta, zaciągania długoterminowych pożyczek i kredytów,ustalania maksymalnej wysokości pożyczek i kredytów krótkoterminowych zaciąganych przez wójta w roku budżetowym, zobowiązań w zakresie podejmowania inwestycji i remontów o wartości przekraczającej granice ustalane corocznie przez radę gminy, tworzenia i przystępowania do spółek i spółdzielni oraz rozwiązywania i występowania z nich, określania zasad wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji przez wójta, tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek, ustalania maksymalnej wysokości pożyczek i poręczeń udzielanych przez wójta w roku budżetowym, określanie wysokości sumy, do której wójt może samodzielnie zaciągać zobowiązania, podejmowanie uchwał w sprawie przyjęcia zadań, o których mowa w art. 8 ust. 2, 9) podejmowanie uchwał w sprawach współdziałania z innymi gminami oraz wydzielanie na ten cel odpowiedniego majątku, 10) podejmowanie uchwał w sprawach współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw oraz przystępowania do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych, 11) podejmowanie uchwał w sprawach: herbu gminy, nazw ulic i placów publicznych oraz wznoszenia pomników, 12) nadawanie honorowego obywatelstwa gminy, 13) podejmowanie uchwał w sprawie zasad udzielania stypendiów dla uczniów i studentów. Rada gminy obraduje na sesjach zwoływanych przez jej przewodniczącego zgodnie z planem pracy, nie rzadziej niż raz na kwartał. Informacja o terminie, miejscu i porządku obrad podawana jest do wiadomości publicznej. Sesja może zostać zwołana również na wniosek wójta lub co najmniej ¼ ustawowego składu rady. Działalność rady gminy jest jawna, obywatele mają prawo wstępu na sesje. Organizowanie pracy rady gminy i prowadzenie jej obrad jest zadaniem przewodniczącego rady. Z przebiegu sesji sporządza się protokół. Podjęte przez radę gminy uchwały przechowuje się w urzędzie gminy wraz z protokołami z sesji i ewidencjonuje w rejestrze. Z przebiegu sesji rady gminy sporządza się protokół.
Rada gminy rozstrzyga sprawy należące do jej kompetencji w formie uchwał. Uchwały rady gminy zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu jawnym, chyba że ustawa stanowi inaczej. Na podstawie upoważnień ustawowych radzie gminy przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Należą do nich uchwały rady gminy zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, adresowane do nieokreślonej grupy podmiotów oraz przepisy porządkowe, pozostające w kompetencji rady gminy. Przepisy porządkowe mogą być wydawane w zakresie nieuregulowanym w obowiązujących przepisach prawa, jeżeli ich ustanowienie jest niezbędne dla ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz dla zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego. Warunkiem wejścia w życie aktów prawa miejscowego jest ich publikacja w wojewódzkich dziennikach urzędowych. Uchwały sporządza się i ewidencjonuje według zasad ustalonych przez radę gminy w statucie gminy. Uchwały rady gminy podpisuje przewodniczący rady. Uchwały rady gminy podlegają sprawdzeniu pod względem zgodności z prawnym przez organy nadzoru tj. wojewodę i regionalną izbę obrachunkową, stosownie do zakresu nadzoru. Stwierdzenie przez organ nadzoru nieważności uchwały, wstrzymuje jej wykonanie z mocy prawa w zakresie objętym stwierdzeniem nieważności, z dniem doręczenia rozstrzygnięcia nadzorczego. Rada gminy może złożyć skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze do sądu administracyjnego.
Rada gminy kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy; w tym celu powołuje komisje rewizyjną. W skład komisji rewizyjnej wchodzą radni, z wyjątkiem radnych pełniących funkcję przewodniczącego i wiceprzewodniczących rady gminy. Komisja rewizyjna opiniuje wykonanie budżetu i występuje do rady gminy z wnioskiem w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium wójtowi. Komisja wykonuje również inne zadania w zakresie kontroli, zlecone przez radę gminy. Komisja pracuje na podstawie rocznego planu pracy. Pracą komisji kieruje jej przewodniczący. Przewodniczącego, jego zastępcę oraz pozostałych członków komisji wybiera rada gminy.